Voorstel bestemming Catharinakerk Den Bosch: koepel voor oosters en westers Christenen

Voorstel Johannes van Damascusgemeenschap, 2015

 

De St. Catharinakerk in Den Bosch gaat sluiten en wordt te koop aangeboden. In dit voorstel bepleit de Johannes van Damascusgemeenschap een alternatief: het inrichten van de Cathrien als koepel voor oosters en westers christenen, met religieuze, culturele en maatschappelijke activiteiten, waarvan het beheer in handen van een stichting is.

  • De Cathrien kan zo haar religieuze functie niet alleen behouden, maar zelfs verbreden en versterken.
  • De oecumenische koepel kan gedragen worden door de drie pijlers van een vitale gemeenschap: Vieren, Leren en Dienen. Dit kan de leidraad vormen voor de activiteiten.
  • De functie sluit goed aan op de architectuur (Byzantijnse koepel) en historie van de kerk.
  • Het centrum voorziet in een spirituele en maatschappelijke behoefte, die in de toekomst steeds verder zal toenemen:
    • Wat het oosters christendom betreft: het aantal mensen uit Oost Europa en het Midden Oosten neemt toe in Nederland. En daarmee hun vraag naar religieuze ruimten, naar sociaal onderdak en naar gemeenschapsvorming. Zowel vanuit christelijk als vanuit maatschappelijk oogpunt zou het mooi zijn als de Cathrien hen onderdak kan aanbieden.
    • Daarnaast groeit het onbegrip tussen diverse religieuze stromingen in Nederland, en tussen religieus geïnteresseerden en anti-godsdienstigen. Dit centrum kan helpen bruggen te slaan.
    • Thema’s als interculturele dialoog, burgerschap en anti-radicalisering staan hoog op de agenda, zowel internationaal als in Europa. Dit biedt de kansen op aansluiting op (internationale) programma’s en evenementen, en op fondsen.
  • De kerk heeft een rijk interieur, met veel kerkelijk en cultureel erfgoed, waaronder het Vollebregt-orgel. Dit erfgoed kan in de voorgestelde functie in de kerk bewaard, getoond én gebruikt blijven.
  • Het plan is financieel haalbaar. Inkomsten: verkoop van de grond naast de kerk; losse en vaste verhuur van ruimtes; toegangskaarten en deelnemersbijdragen; fondsen. Kosten: noodzakelijk onderhoud (riolering, verwarming, elektra); aanleg faciliteiten (sanitair, receptie, horeca/coffeecorner). Er is geen ingrijpende verbouwing nodig.
  • Den Bosch heeft een centrale ligging in het land en is goed bereikbaar met openbaar vervoer, ook internationaal.
  • Een beheersstichting heeft een duidelijke meerwaarde ten opzichte van een commerciële partij. Met een stichting wordt de religieuze bestemming van de Cathrien – met de waarden, de professionaliteit en vooral de spiritualiteit die het centrum wil uitdragen –  beter gewaarborgd dan door een commerciële partij.
  • Dat geldt ook voor de continuïteit ervan: een eenmaal verkochte kerk kan worden doorverkocht. Daarmee wordt de zeggenschap over de bestemming van de Cathrien uit handen gegeven.

Inbreng activiteiten
De Johannes van Damascusgemeenschap heeft een eerste inventarisatie gemaakt van activiteiten die zij vanuit haar eigen kring kan aandragen en waaraan zij medewerking kan verlenen. Het betreft zowel religieuze activiteiten als op het gebied van kunst, cultuur en educatie (zie bijlage voor nadere toelichting):

  • Iconen: tentoonstellingen, cursussen, atelier
  • Concerten door Byzantijnse koren
  • Vieringen en gebedsruimten
  • Conferenties, lezingen, cursussen, presentaties
  • Documentatiecentrum
  • Tentoonstellingen
  • Educatieve lesprogramma’s en opleidingen

Hoe verder
De JvD-gemeenschap en de direct betrokkenen zijn graag bereid om dit voorstel verder uit te werken en gestalte te geven, in samenwerking met overige belangstellenden en belanghebbenden:

  • We beschikken over een uitgebreid (internationaal) netwerk van contacten. Diverse mensen en organisaties hebben al laten weten graag mee te willen werken aan de tot standkoming van de Koepel (zie bijlage).
  • We kunnen bijdragen aan het verzamelen van informatie (inschatten bezoekersaantallen, opstellen budgeten voor activiteiten, inventariseren van benodigde investeringen e.d.).
  • We kunnen de voorgestelde activiteiten concreet uitwerken.
  • We zijn graag bereid tot deelname aan een op te richten stichting of commissie, of deze van adviezen te voorzien vanuit onze kring.

Over dit voorstel
Dit document is een samenvatting van de ideëen die zijn ontwikkeld door leden van de Johannes van Damascusgemeenschap. Het plan bouwt voort op het voorstel van de vrijwilligers van de Cathriengemeenschap (december 2014) en is tot stand gekomen met medewerking van:

  • Gerard Boode – voorzitter JvD-gemeenschap; voorzitter Werkgroep Kerk en Klooster Kring Vrienden Den Bosch; voormalig bedrijfsdirecteur
  • Myryam Corsten – bestuurslid JvD-gemeenschap
  • Eric van Grieken – voorzitter Utrechts Byzantijns Koor en juridisch vastgoedwaarderingsdeskundige
  • Anneloes van Kuijk – vice-voorzitter JvD-gemeenschap; cöordinator internationaal netwerk van maatschappelijke organisaties
  • Johan Meijer – mede-oprichter en priester JvD-gemeenschap; authoriteit Oosters christendom, voormalig directeur Actie en Ontmoeting Oosterse Kerken
  • Hans Rijkers – bouwkundig deskundige
  • Piet Spijkers – ondernemer, Nederlandse drager van Orde van Verdienste van Oekraïne
  • Stefan Waanders – voormalig directeur Thomas More Stichting

Den Bosch, 29 mei 2015


Bijlage

 

Betrokken partijen
De Johannes van Damascusgemeenschap en de direct betrokkenen hebben een breed nationaal en internationaal netwerk. Diverse mensen en organisaties hebben al toegezegd mee te willen werken aan de totstandkoming van het centrum, met andere kunnen snel gesprekken worden gevoerd over mogelijke samenwerking:

Toelichting op de genoemde activiteiten

Iconen
Diverse professionele aanbieders zijn bereid activiteiten te organiseren in de Cathrien, zoals Iconenatelier Hüsstege. Andere aanbieders die we kunnen benaderen zijn o.a.: Zuster Delian de Brouwer, Joris van Ael, Paul Brenninkmeijer, Jan Morsink, Heutink Ikonen.

Concerten
Diverse (Byzantijnse) koren willen graag concerten houden in de Cathrien vanwege de goede akoestiek en de mooie, passende locatie, zoals het Utrechts Byzantijns Koor en het Lysenko Koor. Andere koren waar goede contacten mee zijn: het Tilburgs Byzantijns Koor, het Nijmeegs Byzantijns Koor, het Hoorns Byzantijns Koor, het Arnhems Slavisch Koor.

Andere suggesties: Paas- en Weihnachtsoratoria; korenfestivals; opnamen en radio- en tv-uitzendingen van dergelijke evenementen (RKK, Radio Maria).

Vieringen en gebedsruimten
Verschillende oosterse gemeenschappen hebben aangegeven op zoek te zijn naar ruimte voor vieringen en/of gebedsruimten (Armeniërs, Roemenen, het Oekraïens Grieks-katholiek bisdom). Mogelijk hebben ook andere groepen hieraan behoefte: Syriërs, Syrisch-orthodoxen, Serviërs, Russisch-orthodoxen, Kopten, Bulgaren, Polen. Sommige kunnen medegebruik maken van de kapel van de Johannes van Damascusgemeenschap. De Cathrien biedt de mogelijkheid om in een andere nis een aparte kapel of gebedsruimte in te richten.

Aantekening: mocht de Cathrien worden onttrokken aan de Rooms-katholieke eredienst, dan heeft dit geen gevolgen voor het altaar van de JvD-gemeenschap: deze staat onder jurisdictie van de Oekraïns Grieks-katholieke eparchie (Parijs), met goedkeuring van de Congregatie van Oosterse Kerken in Rome.

De kerk is een prachtige locatie voor ‘rouw- en trouwdiensten’. Andere suggesties: Taizé-vieringen, bijeenkomsten van christelijke jongerengroepen.

Conferenties, lezingen, cursussen, presentaties
Samenwerking met de Katholieke Vereniging voor Oecumene is van groot belang. Andere mogelijke belangstellende partijen zijn: de Stichting Thomas More, het Nexus Instituut, de A.A. Brediusstichting. Documentatiecentrum Het is al enkele keren voorgekomen dat uitgeverijen en particulieren ons hebben benaderd om een goede bestemming te vinden voor hun bijzondere boekenverzameling. Tentoonstellingen

Andere thema’s: iconententoonstellingen trekken altijd veel bezoekers. In de Cathrien kunnen we dit aanvullen met cursussen en opleidingen icoonschilderen en icoonwijdingen. Kerkelijk erfgoed van Den Bosch. Oosters en westers christendom.