De Cathrien

Nieuws over onze kerk

Update 1 april 2017

Sinds 1998 is onze gemeenschap gehuisvest in de Catharinakerk in Den Bosch, ‘De Cathrien‘. We kwamen hier op uitnodiging van vicaris-generaal Embert Verhoeven met het vooruitzicht dat we hier permanent konden blijven. Dat liep anders. In 2014 werd de sluiting van de Cathrien aangekondigd. Dit bericht was zeer onverwacht: in maart 2014 had het parochiebestuur ons nog verzekerd dat de Cathrien als een van de vaste kerken open zou blijven. Maar een half jaar later, op 8 november, meldde het parochiebestuur dat de kerk toch gesloten zou worden, en wel per 1 januari 2015. Uiteraard protesteerden alle betrokkenen tegen het bericht om op zo’n korte termijn op straat te komen staan. Het parochiebestuur stelde daarop de datum uit tot 1 juli 2015.

Het besluit tot sluiting had een financiële achtergrond. De pastorale eenheid Heilige Maria en Heilige Johannes, die op de Sint Jan na alle kerken in Den Bosch omvat, kampte met grote financiële tekoren. Ook de Cathrien had een groot tekort. Daarbij zijn ingrijpende renovaties nodig voor elektra en riolering. Een intensiever gebruik van de Cathrien zou meer geld kunnen opleveren, maar dat wordt belemmerd door het gebrek aan faciliteiten. Zo is er slechts één toilet. Het aanleggen van betere voorzieningen kost natuurlijk ook geld.

De Cathrien is een rijksmonument en kan daarom niet worden gesloopt. Daarom werd eerst gezocht naar een koper. De Johannes van Damascusgemeenschap had bij het parochiebestuur een alternatief voorstel bepleit: de Cathrien kan een koepel worden voor religieuze en culturele activiteiten voor en over oosterse en westerse christenen (vieringen, conferenties, cursussen, tentoonstellingen, concerten), waarvan het beheer in handen van een stichting is. De Cathrien kan zo haar religieuze functie niet alleen behouden, maar zelfs verbreden en versterken. En ook een belangrijk maatschappelijk doel dienen. Hieronder kunt u het voorstel nalezen. Het parochiebestuur maakte in juli 2015 een selectie van alle ingediende voorstellen, en daar zat ons plan in eerste instantie niet bij.

Per 1 juli 2015 is de Cathrien gesloten. Op zaterdag 27 juni was de laatste eucharistieviering gehouden. Maar zolang er nog geen andere definitieve bestemming voor de kerk is gevonden, kan onze gemeenschap er nog de vieringen blijven houden. Op die momenten is de kerk ook gewoon open voor publiek.

De Cathrien is nu nog niet aan de eredienst onttrokken. Dat zou overigens ook geen consequenties hebben voor onze gemeenschap: ons altaar is in 1986 geconsacreerd door bisschop Slavomir Miklovš, eparch van Križevci, toen we nog in Tilburg waren gehuisvest. Dit altaar hebben we meegenomen naar de Cathrien in Den Bosch.

Per 1 april 2017 tot 2020 zal de Cathrien worden gebruikt als tijdelijke theaterzaal voor het Theater aan de Parade tijdens haar renovatie. De kerk zal dan tijdelijk aan de eredienst worden onttrokken. Er is nog geen plan voor de definitieve bestemming van de Cathrien.

Tot 1 april kan onze gemeenschap haar vieringen nog in de Cathrien houden, en gelukkig kunnen we ook de Goede Week en Pasen nog in de kerk vieren. Daarna zijn we voor tijdelijke herhuisvesting welkom in de Lambertuskerk in Rosmalen. We  hopen dan zo snel mogelijk weer te kunnen terugkeren in onze geliefde Cathrien.


Meer lezen

De Cathrien op Wikipedia

Pastorale eenheid Heilige Maria en Heilige Johannes

Werkgroep kerken en Kloosters van de Kring Vrienden van Den Bosch

‘Hartenkerk en Sint-Cathrien Den Bosch dicht’ – Brabants Dagblad, 12 juni 2015′

Kennis- en Projectenbank Herbestemming

De discusie over kerksluitingen in Utrecht (het beleid van kardinaal Wim Eijk, de reactie van Jozef Wissink en de petitie van betrokkenen)

Overzicht van Kerksluitingen

Brochure Een Toekomst voor Kerken; handreiking voor het herbestemmen van vrijkomende kerkgebouwen – Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed

Theater aan de Parade: De Cathrien wordt tijdelijke Theaterzaal


Sint Catharinakerk Den Bosch: oecumenische koepel voor oosterse en westerse christenen

Voorstel bestemming Sint Catharinakerk Den Bosch

De St. Catharinakerk in Den Bosch gaat sluiten en wordt te koop aangeboden. In dit voorstel bepleit de Johannes van Damascusgemeenschap een alternatief: het inrichten van de Cathrien als koepel voor religieuze en culturele activiteiten voor en over oosterse en westerse christenen (vieringen, conferenties, cursussen, tentoonstellingen, concerten), waarvan het beheer in handen van een stichting is.

  • De Cathrien kan zo haar religieuze functie niet alleen behouden, maar zelfs verbreden en versterken.
  • De oecumenische koepel kan gedragen worden door de drie pijlers van een vitale gemeenschap: Vieren, Leren en Dienen. Dit kan de leidraad vormen voor de activiteiten.
  • De functie sluit goed aan op de architectuur (Byzantijnse koepel) en historie van de kerk.
  • Het centrum voorziet in een spirituele en maatschappelijke behoefte, die in de toekomst steeds verder zal toenemen:
    • Wat het oosters christendom betreft: het aantal mensen uit Oost Europa en het Midden Oosten neemt toe in Nederland. En daarmee hun vraag naar religieuze ruimten, naar sociaal onderdak en naar gemeenschapsvorming. Zowel vanuit christelijk als vanuit maatschappelijk oogpunt zou het mooi zijn als de Cathrien hen onderdak aan kan bieden.
    • Daarnaast groeit het onbegrip tussen diverse religieuze stromingen in Nederland, en tussen religieus geïnteresseerden en anti-godsdienstigen. Dit centrum kan helpen bruggen te slaan.
    • Thema’s als interculturele dialoog, burgerschap en anti-radicalisering staan hoog op de agenda, zowel internationaal als in Europa. Dit biedt de kansen op aansluiting op (internationale) programma’s en evenementen, en op fondsen.
  • De kerk heeft een rijk interieur, met veel kerkelijk en cultureel erfgoed, waaronder het Vollebregt-orgel. Dit kan in de voorgestelde functie in de kerk bewaard, getoond én gebruikt blijven.
  • Het plan is financieel haalbaar. Inkomsten: verkoop van de grond naast de kerk; losse en vaste verhuur van ruimtes; toegangskaarten en deelnemersbijdragen; fondsen. Kosten: noodzakelijk onderhoud (riolering, verwarming, elektra); aanleg faciliteiten (sanitair, receptie, horeca/coffeecorner). Er is geen ingrijpende verbouwing nodig.
  • Den Bosch heeft een centrale ligging in het land en is goed bereikbaar met openbaar vervoer, ook internationaal.
  • Een beheersstichting heeft een duidelijke meerwaarde ten opzicht van een commerciële partij. Met een stichting wordt de religieuze bestemming van de Cathrien – met de waarden, de professionaliteit en vooral de spiritualiteit die het centrum wil uitdragen –  beter gewaarborgd dan door een commerciële partij.
  • Dat geldt ook voor de continuïteit ervan: een eenmaal verkochte kerk kan worden doorverkocht. Daarmee wordt de zeggenschap over de bestemming van de Cathrien uit handen gegeven.

Inbreng activiteiten

De Johannes van Damascusgemeenschap heeft een eerste inventarisatie gemaakt van activiteiten die zij vanuit haar eigen kring kan aandragen en waaraan zij medewerking kan verlenen. Het betreft zowel religieuze activiteiten als op het gebied van kunst, cultuur en educatie (zie bijlage voor nadere toelichting):

  • Iconen: tentoonstellingen, cursussen, atelier
  • Concerten door Byzantijnse koren
  • Vieringen en gebedsruimten
  • Conferenties, lezingen, cursussen, presentaties
  • Documentatiecentrum
  • Tentoonstellingen
  • Educatieve lesprogramma’s en opleidingen

Hoe verder

De JvD-gemeenschap en de direct betrokkenen zijn graag bereid om dit voorstel verder uit te werken en gestalte te geven, in samenwerking met overige belangstellenden en belanghebbenden:

  • We beschikken over een uitgebreid (internationaal) netwerk van contacten. Diverse mensen en organisaties hebben al laten weten graag mee te willen werken aan de tot standkoming van de Koepel (zie bijlage).
  • We kunnen bijdragen aan het verzamelen van informatie (inschatten bezoekersaantallen, opstellen budgeten voor activiteiten, inventariseren van benodigde investeringen e.d.).
  • We kunnen de voorgestelde activiteiten concreet uitwerken.
  • We zijn graag bereid tot deelname aan een op te richten stichting of commissie, of deze van adviezen te voorzien vanuit onze kring.

Over dit voorstel

Dit document is een samenvatting van de ideëen die zijn ontwikkeld door leden van de Johannes van Damascusgemeenschap. Het plan bouwt voort op het voorstel van de vrijwilligers van de Cathriengemeenschap (december 2014) en is tot stand gekomen met medewerking van:

  • Gerard Boode – voorzitter JvD-gemeenschap; voorzitter Werkgroep Kerk en Klooster Kring Vrienden Den Bosch; voormalig bedrijfsdirecteur
  • Myryam Corsten – bestuurslid JvD-gemeenschap
  • Eric van Grieken – voorzitter Utrechts Byzantijns Koor en juridisch vastgoedwaarderingsdeskundige
  • Anneloes van Kuijk – vice-voorzitter JvD-gemeenschap; cöordinator internationaal netwerk
  • Johan Meijer – mede-oprichter en priester JvD-gemeenschap; authoriteit Oosters christendom, voormalig directeur Actie en Ontmoeting Oosterse Kerken
  • Hans Rijkers – bouwkundig deskundige
  • Piet Spijkers – ondernemer, Nederlandse drager van Orde van Verdienste van Oekraïne
  • Stefan Waanders – voormalig directeur Thomas More Stichting

Den Bosch, 29 mei 2015


 

Bijlage

Betrokken partijen

De Johannes van Damascusgemeenschap en de direct betrokkenen hebben een breed nationaal en internationaal netwerk. Diverse mensen en organisaties hebben al toegezegd mee te willen werken aan de totstandkoming van het centrum, met andere kunnen snel gesprekken worden gevoerd over mogelijke samenwerking:

Toelichting op de genoemde activiteiten

Iconen
Diverse professionele aanbieders zijn bereid activiteiten te organiseren in de Cathrien, zoals Iconenatelier Hüsstege. Andere aanbieders die we kunnen benaderen zijn o.a.: Zuster Delian de Brouwer, Joris van Ael, Paul Brenninkmeijer, Jan Morsink, Heutink Ikonen.

Concerten

Vieringen en gebedsruimten

  • Verschillende oosterse gemeenschappen hebben aangegeven op zoek te zijn naar ruimte voor vieringen en/of gebedsruimten (Armeniërs, Roemenen, het Oekraïens Grieks-katholiek bisdom). Mogelijk hebben ook andere groepen hieraan behoefte: Syriërs, Syrisch-orthodoxen, Serviërs, Russisch-orthodoxen, Kopten, Bulgaren, Polen. Sommige kunnen medegebruik maken van de kapel van de Johannes van Damascusgemeenschap. De Cathrien biedt de mogelijkheid om in een andere nis een aparte kapel of gebedsruimte in te richten.
  • Aantekening: mocht de Cathrien worden onttrokken aan de Rooms-katholieke eredienst, dan heeft dit geen gevolgen voor het altaar van de JvD-gemeenschap: deze staat onder jurisdictie van de Oekraïns Grieks-katholieke eparchie (Parijs), met goedkeuring van de Congregatie van Oosterse Kerken in Rome.
  • De kerk is een prachtige locatie voor ‘rouw- en trouwdiensten’.
  • Andere suggesties: Taizé-vieringen, bijeenkomsten van christelijke jongerengroepen.

Conferenties, lezingen, cursussen, presentaties

Samenwerking met de Katholieke Vereniging voor Oecumene is van groot belang. Andere mogelijke belangstellende partijen zijn: de Stichting Thomas More, het Nexus Instituut, de A.A. Brediusstichting.

Documentatiecentrum

Het is al enkele keren voorgekomen dat uitgeverijen en particulieren ons hebben benaderd om een goede bestemming te vinden voor hun bijzondere boekenverzameling.

Tentoonstellingen

  • Iconen. Iconententoonstellingen trekken altijd veel bezoekers. In de Cathrien kunnen we dit aanvullen met cursussen en opleidingen icoonschilderen en icoonwijdingen.
  • Het kerkelijk erfgoed van Den Bosch.
  • Over oosters en westers christendom.